សៀវភៅកត់ត្រាតាមដានប្រភព និងចលនាឡូត៍ស្វាយចន្ទី៖ គំរូអនុវត្តពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដល់អ្នកទិញ

គ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆៅមួយឡូត៍អាចឆ្លងកាត់ការទិញ ការរក្សាទុក ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ និងការដឹកជញ្ជូន មុនទៅដល់អតិថិជន។ ប្រសិនបើកំណត់ត្រាទាំងនេះនៅរាយប៉ាយតាមសៀវភៅផ្សេងៗ អាជីវកម្មអាចពិបាកឆ្លើយសំណួរសំខាន់ៗបី៖ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីនេះមកពីណា? បានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលអ្វីខ្លះ? ហើយបានបញ្ជូនទៅអ្នកណា?

ធនធាននេះរបស់ ចន្ទីមាតុភូមិ (Mato Cashew) ផ្តល់គំរូសៀវភៅកត់ត្រាតាមដានប្រភព និងចលនាឡូត៍ សម្រាប់កសិករ ស្ថានីយទិញ សហគមន៍កសិកម្ម និងអ្នកកែច្នៃខ្នាតតូច។ វាជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងកំណត់ត្រា មិនមែនជាមេរៀនបច្ចេកទេសកែច្នៃ ឬប្រព័ន្ធធានាសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារពេញលេញនោះទេ។

អត្ថប្រយោជន៍នៃសៀវភៅកត់ត្រានេះ

សៀវភៅនេះជួយភ្ជាប់ព័ត៌មានពីឡូត៍គ្រាប់ឆៅដែលទទួលចូល ទៅកាន់ឡូត៍កែច្នៃ ផលិតផលដែលវេចខ្ចប់ និងការដឹកជញ្ជូនដល់អតិថិជន។ អាជីវកម្មអាចប្រើវាដើម្បីតាមដានចលនាស្តុក ស្រាវជ្រាវបណ្តឹងគុណភាព កំណត់ទីតាំងទំនិញដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហា និងបង្ហាញប្រវត្តិទំនិញដល់អ្នកទិញ។

គោលការណ៍ចាប់ផ្តើមដែលអាចអនុវត្តបានគឺ ដឹងប្រភពមួយជំហានថយក្រោយ (អ្នកផ្គត់ផ្គង់ផ្ទាល់) និង ដឹងទិសដៅមួយជំហានទៅមុខ (អតិថិជនផ្ទាល់) ព្រមទាំងរក្សាទំនាក់ទំនងរវាងឡូត៍នៅក្នុងដំណើរការកែច្នៃ។ កំណត់ត្រាតាមដានប្រភពជួយដល់ការស្រាវជ្រាវ និងការត្រៀមខ្លួនពេលចាំបាច់ត្រូវប្រមូលទំនិញត្រឡប់មកវិញ ប៉ុន្តែមិនមែនជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាផលិតផលមានសុវត្ថិភាព ឬទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រណាមួយឡើយ។

១. កំណត់លេខសម្គាល់ពិសេសសម្រាប់ឡូត៍ដែលទទួលចូល

នៅពេលទទួលទំនិញ ត្រូវផ្តល់លេខសម្គាល់ឡូត៍ (Lot ID) មិនឱ្យស្ទួន។ ឧទាហរណ៍ RCN-261019-001 អាចសម្គាល់ការទទួលគ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆៅមួយឡូត៍នៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះគ្រាន់តែជាគំរូលេខសម្គាល់ផ្ទៃក្នុងប៉ុណ្ណោះ អាជីវកម្មអាចកំណត់របៀបផ្សេងបាន ដោយរក្សាឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងមិនស្ទួន។

ត្រូវកត់ត្រាឈ្មោះ ឬលេខសម្គាល់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ ទីតាំងប្រភព កាលបរិច្ឆេទ ប្រភេទទំនិញ ទម្ងន់សុទ្ធគិតជាគីឡូក្រាម ទីតាំងស្តុក និងលេខយោងវិក្កយបត្រ ឬប័ណ្ណប្រគល់ទំនិញ។ លេខឡូត៍នៅលើបាវ ឬស្លាកស្តុកត្រូវតែត្រូវគ្នានឹងកំណត់ត្រា។ ប្រសិនបើទំនិញមួយជើងមានប្រភពផ្សេងៗគ្នាដែលអាចបែងចែកបាន គួររក្សាព័ត៌មានប្រភពឱ្យដាច់ពីគ្នា ដើម្បីជៀសវាងការកត់ត្រាប្រភពមិនត្រឹមត្រូវ។

សម្រាប់ការវាស់សំណើម ការពិនិត្យកំហូច និងការសម្រេចទទួល ឬបដិសេធទំនិញ សូមប្រើ បញ្ជីត្រួតពិនិត្យគុណភាពគ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆៅ ដែលបានរៀបចំរួច ហើយកត់តែលេខយោងរបាយការណ៍ពិនិត្យនៅក្នុងសៀវភៅនេះ។

២. កត់ត្រាចលនា និងការប្រែប្រួលឡូត៍

រាល់ពេលផ្ទេរទីតាំង បញ្ចេញចូលផលិតកម្ម កែច្នៃ បែងចែក បញ្ចូលឡូត៍ចូលគ្នា វេចខ្ចប់ ផ្អាកទុក អនុញ្ញាតឱ្យចេញ ឬបោះចោល ត្រូវកត់កាលបរិច្ឆេទ បរិមាណ ទីតាំង អ្នកទទួលខុសត្រូវ និងឯកសារយោង។ ចំណុចសំខាន់គឺរក្សាទំនាក់ទំនងរវាង លេខឡូត៍ចូល និង លេខឡូត៍ ឬបាច់ផលិតកម្មចេញ។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើបញ្ចូល RCN-261019-001 និង RCN-261019-002 ដើម្បីកែច្នៃជាបាច់ PROC-261020-001 ត្រូវកត់ពីរជួរ ដោយភ្ជាប់ឡូត៍ឆៅទាំងពីរទៅបាច់កែច្នៃតែមួយ។ ប្រសិនបើបាច់កែច្នៃមួយត្រូវបែងចែកជាឡូត៍វេចខ្ចប់ច្រើន ក៏ត្រូវកត់ទំនាក់ទំនងនីមួយៗដាច់ដោយឡែក។

មិនគួរសន្មតថាទម្ងន់ចូល និងទម្ងន់ចេញស្មើគ្នាក្រោយការបកសំបក សម្ងួត ឬចាត់ថ្នាក់ឡើយ។ ត្រូវបញ្ជាក់ដំណាក់កាលដែលបានថ្លឹង និងឯកតា ហើយរក្សាកំណត់ត្រាផលិតកម្មសម្រាប់ពន្យល់អំពីការបាត់បង់ទម្ងន់ កាកសំណល់ អនុផល និងការកែតម្រូវផ្សេងៗ។

៣. ភ្ជាប់ឡូត៍ផលិតផលសម្រេចទៅការដឹកជញ្ជូន

មុនបញ្ជូនទំនិញ ត្រូវកត់លេខឡូត៍ផលិតផលសម្រេច ប្រភេទ និងថ្នាក់គុណភាព បរិមាណ កាលបរិច្ឆេទដឹកជញ្ជូន ឈ្មោះ ឬលេខសម្គាល់អតិថិជន ទីតាំងទទួល លេខវិក្កយបត្រ ឬប័ណ្ណដឹកជញ្ជូន និងអ្នកអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចេញទំនិញ។ ប្រសិនបើការដឹកជញ្ជូនមួយមានឡូត៍ច្រើន ត្រូវកត់មួយជួរសម្រាប់ឡូត៍នីមួយៗ។

ស្លាកលើផលិតផល ឬវេចខ្ចប់ខាងក្រៅគួរបង្ហាញលេខឡូត៍តាមលក្ខណៈសមស្រប និងតាមតម្រូវការស្លាកសញ្ញាដែលអនុវត្ត។ វាជួយភ្ជាប់បណ្តឹងពីអតិថិជនត្រឡប់ទៅកំណត់ត្រាផលិតកម្ម និងការទទួលគ្រាប់ឆៅ។

៤. សាកល្បងថាតើអាចតាមដានបានពិតប្រាកដឬទេ

ជ្រើសរើសឡូត៍ផលិតផលមួយដែលបានលក់រួច ហើយសាកល្បងតាមដានថយក្រោយទៅបាច់កែច្នៃ និងឡូត៍គ្រាប់ឆៅទាំងអស់ដែលបានប្រើ។ បន្ទាប់មកជ្រើសរើសឡូត៍គ្រាប់ឆៅមួយ ហើយតាមដានទៅមុខរកឡូត៍ផលិតផល និងអតិថិជនទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធ។

ប្រសិនបើមានព័ត៌មានខ្វះ ត្រូវកែលម្អរបៀបកត់ត្រា និងរក្សាប្រវត្តិនៃការកែតម្រូវ មិនគួរលុបព័ត៌មានចាស់ដោយគ្មានសេចក្តីពន្យល់ឡើយ។ រយៈពេលរក្សាឯកសារគួរកំណត់ដោយផ្អែកលើច្បាប់ពាក់ព័ន្ធ លក្ខខណ្ឌអ្នកទិញ និងតម្រូវការប្រតិបត្តិការ មិនគួរសន្មតថាអាជីវកម្មទាំងអស់មានរយៈពេលរក្សាឯកសារដូចគ្នានោះទេ។

ឧទាហរណ៍៖ ពីឡូត៍គ្រាប់ឆៅដល់អតិថិជន

តួលេខខាងក្រោមគ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍សម្រាប់បង្ហាញរបៀបកត់ត្រា មិនមែនជាអត្រាទិន្នផល ឬស្តង់ដារគុណភាពស្វាយចន្ទីឡើយ។

ប្រសិនបើមានការព្រួយបារម្ភអំពីឡូត៍គ្រាប់ឆៅនេះ អាជីវកម្មអាចប្រើលេខសម្គាល់ដែលភ្ជាប់គ្នា ដើម្បីរកទំនិញនៅសល់ និងបញ្ជីការដឹកជញ្ជូនដែលពាក់ព័ន្ធសម្រាប់ការវាយតម្លៃបន្ថែម។ សៀវភៅកត់ត្រានេះមិនអាចសម្រេចដោយខ្លួនឯងថាត្រូវប្រមូលទំនិញត្រឡប់មកវិញឬអត់នោះទេ។

ទាញយក និងប្រើសៀវភៅកត់ត្រា Excel

ទាញយកសៀវភៅកត់ត្រាតាមដានប្រភព និងចលនាឡូត៍ស្វាយចន្ទី (Excel)

ឯកសារ Excel ពីរភាសានេះមានសេចក្តីណែនាំ តារាងទទួលឡូត៍ចូល តារាងភ្ជាប់ឡូត៍ចូលនិងចេញពីការកែច្នៃ តារាងដឹកជញ្ជូន និងឧទាហរណ៍។ សូមកត់មួយជួរសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ ឬទំនាក់ទំនងឡូត៍នីមួយៗ ហើយប្រើលេខឡូត៍ឱ្យស្របគ្នាជានិច្ច។ ត្រូវរក្សាវិក្កយបត្រ របាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យ ប័ណ្ណថ្លឹង និងប័ណ្ណដឹកជញ្ជូនដែលបានយោងក្នុងតារាង។

គំរូនេះអាចកែសម្រួលតាមទំហំអាជីវកម្ម លក្ខខណ្ឌអ្នកទិញ និងតម្រូវការច្បាប់ដែលអនុវត្តនៅកម្ពុជា ឬទីផ្សារគោលដៅ។ វាមិនជំនួសការត្រួតពិនិត្យគុណភាព ប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារ គណនេយ្យ វិញ្ញាបនបត្រ ឬការប្រឹក្សាផ្នែកច្បាប់ឡើយ។

ឯកសារយោង

• FAO/WHO Codex Alimentarius, General Principles of Food Hygiene, CXC 1-1969 (កែសម្រួលឆ្នាំ២០២២), ផ្នែក 14.1៖ https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/codes-of-practice/en/
• FAO/WHO Codex Alimentarius, Principles for Traceability/Product Tracing as a Tool within a Food Inspection and Certification System, CXG 60-2006៖ https://www.fao.org/input/download/standards/10603/CXG_060e.pdf
• GS1, Global Traceability Standard៖ https://www.gs1.org/standards/gs1-global-traceability-standard/current-standard

ធនធានរបស់ចន្ទីមាតុភូមិ (Mato Cashew) ផ្តល់គំរូកំណត់ត្រា សន្លឹកការងារ និងឧបករណ៍អនុវត្តសម្រាប់ខ្សែច្រវាក់តម្លៃស្វាយចន្ទីកម្ពុជា។